Həkim açıqladı: İnək südü kimlər üçün zərərli ola bilər?

12-05-2026, 16:56

İnək südü laktoza dözümsüzlüyü olmayan insanlar üçün sağlamlığa zərər vermir.

ONN media xəbər verir ki, bu barədə "Gazeta.ru"ya rudiyalı həkim-nutrioloq Yekaterina Guzman danışıb.

Mütəxəssisin sözlərinə görə, süd özü olduqca faydalı məhsuldur, lakin hər insan orqanizmi onu eyni şəkildə qəbul etmir. Südə qarşı dözümsüzlüyün ən yayılmış səbəbi isə laktozanı - yəni süd şəkərini parçalamağa cavabdeh olan laktaza fermentinin çatışmazlığıdır.

"Laktoza kifayət qədər parçalanmadıqda yoğun bağırsağa keçir və köp, qarında qurultu, spazmatik ağrılar və ishal kimi əlamətlər yaradır", - deyə Yekaterina Guzman bildirib.

Həkim qeyd edib ki, laktaza çatışmazlığının bir neçə növü mövcuddur:

genetik səbəblərlə bağlı ilkin forma;

bağırsaq problemlərindən sonra yaranan ikinci dərəcəli forma;

doğuşdan mövcud olan nadir anadangəlmə forma.

Onun sözlərinə görə, böyüklərdə ən çox rast gəlinən forma yaş artdıqca laktaza aktivliyinin azalması ilə bağlıdır və bu, xəstəlik deyil, fizioloji proses sayılır.

İkinci dərəcəli laktoza dözümsüzlüyü isə rotavirus kimi bağırsaq infeksiyaları, çölyakiya, bağırsaq iltihabları və ya əməliyyatlardan sonra yarana bilər. Bu hal əksər vaxt müvəqqəti olur və bağırsaq bərpa olunduqdan sonra keçir.

Nutrioloq vurğulayıb ki, laktoza dözümsüzlüyü olan insanlara süd məhsullarından tam imtina etmək mütləq deyil. Onun sözlərinə görə, bir çox insan az miqdarda laktozanı problemsiz qəbul edə bilir.

Bu miqdar təxminən bir stəkan südə bərabərdir və yeməklə birlikdə qəbul edildikdə daha rahat həzm oluna bilər.

Yekaterina Guzman həmçinin qatıq, kefir, kəsmik, uzun müddətli hazırlanma prosesi keçmiş pendirlər kimi laktozası daha az olan məhsulların seçilməsini tövsiyə edib.

Həkimin sözlərinə görə, məhsulun yağlılığı artdıqca tərkibindəki laktoza miqdarı adətən azalır. Buna görə qaymaq, kərə yağı və pendirlər süddən daha az laktoza ehtiva edir.

Mütəxəssis əlavə edib ki, ehtiyac olduqda aşağı laktozalı və ya laktozasız məhsullardan, həmçinin həkim məsləhəti ilə laktaza preparatlarından istifadə etmək mümkündür.

O bildirib ki, xüsusilə uşaqlarda bağırsaq infeksiyalarından sonra müvəqqəti laktoza dözümsüzlüyü yarana bilər. Belə hallarda bir müddət adi südün məhdudlaşdırılması və laktozasız alternativlərdən istifadə tövsiyə olunur. Adi süd məhsulları isə bağırsaq bərpa olduqca tədricən yenidən rasiona əlavə edilməlidir.

Sonda Yekaterina Guzman qeyd edib ki, soya, yulaf və badam əsaslı bitki içkiləri müəyyən hallarda alternativ kimi istifadə oluna bilər. Lakin onlar qida dəyərinə görə südü tam əvəz etmir və şəkərsiz, kalsium və D vitamini ilə zənginləşdirilmiş variantlara üstünlük verilməlidir.

ONN İnformasiya Agentliyi