"Həmin qanunda söhbət qaydaları dəyişməkdən yox, onları təsbit etməkdən gedir"

“Azərbaycan dilinin orfoqrafiya qaydaları” layihəsində nəzərdə tutulan dəyişikliklərlə bağlı mediada və sosial şəbəkələrdə müzakirələr davam edir. Çoxları lüğətdəki son dəyişikliklərin Azərbaycan dilinin qayda-qanunlarına uyğun olmadığını, layihənin qəbul ediləcəyi halda sonu görünməyən mübahisələrə gətirib çıxaracağını bildirir. Bu dəyişmələrin zəruriliyi ilə bağlı dilçi-alimlərin arqumentlərini əssasız, linqvistik baxımdan qüsurlu sayan ziyalılar bir sıra bəndləri, xüsusən 37-ci bəndin müddəalarını layihədən çıxarmağı məqsədəuyğun hesab edirlər. 

Son günlərdə qayda dəyişikliklərinin zərurətindən danışan Dilçilik İnstitutunun rəhbərləri bu məsələdə məsuliyyəti öz üzərlərindən atmağa və addımlarını  “Azərbaycan Respublikasının Dövlət dili haqqında Qanunu” ilə əsaslandırmağa başlayıblar. Direktor Möhsün Nağısoylu İTV-nin səhər efirindəki çıxışında dəyişiklikləri adı çəkilən qanunla əlaqələndirməyə çalışıb. Onun müavini Baba Məhərrəmli isə bir az da dərinə gedərək bəzi saytlara verdiyi açıqlamasında deyib ki, “orfoqrafiyanın dəyişdirilməsi dövlət sifarişidir”. Bunu qanunla əsaslandıran B.Məhərrəmli əlavə edib ki, həmin qanunun 13-cü bəndinə əsasən, “orfoqrafiya lüğəti 5 ildən bir dəyişdirilməlidir. Yəni orfoqrafiya lüğətinin dəyişdirilməsi dövlətimizin qanunu ilə tənzimlənir. Dilçilik İnstitutu bu işi özbaşına həyata keçirə bilməz...”.  Beləliklə, direktor müavini Dövlət dili haqqında qanunun müvafiq maddəsini ictimaiyyətə təhrif olunmuş şəkildə çatdırıb.

Bu məsələ ilə bağlı Moderator.az-ın sualını cavablandıran hüquqşünas Nigar Hüseynova bildirib ki, adı çəkilən və 2002-ci il 30 sentyabr tarixdən qüvvəyə minmiş “Azərbaycan Respublikasının Dövlət dili haqqında Qanun”un dil normalarından bəhs edən 13-cü maddəsi iki paraqrafdan ibarətdir. 

"Birincidə deyilir ki, Azərbaycan dilinin orfoqrafiya və orfoepiya normaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilir. Hüquqi, fiziki və vəzifəli şəxslər həmin normalara əməl etməlidirlər. 13.2-də isə göstərilir ki, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı 5 ildə bir dəfədən az olmayaraq yazı dili normalarını təsbit edən lüğətin (orfoqrafiya lüğətinin) nəşr olunmasını təmin edir”.      

Göründüyü kimi, qanunda söhbət dəyişməkdən yox, təsbit etməkdən, yəni fəaliyyətdə olan mövcud qaydaların düzgünlüyünü, sabitliyini təsdiqləyən lüğəti nəşr etməkdən gedir. Ona görə də məsuliyyəti qanunun üzərinə atmaq doğru deyildir və  Dilçilik İnstitunun rəhbərliyi bunu mütləq ciddiyə almalıdır.

PS.Görəsən, məqsəd nədir axı? Dövlətin ən vacib mövcudolma atributlarından olan dövlət dilinə qarşı "dəyişdirmə" əməliyyartı kimin marağındadır? Hətta iş o yerə gəlib çatıb ki, həmin niyyətin gerçəkləşməsi üçün ictimaiyyət qarşısında Qanunu təhrif etməyə də qol qoyurlar. Şəxsən, bu addım bizdə bir sıra şübhələrə yol açır. Allah qorusun!

ONN media